बौद्ध दर्शनको करुणा, मानवीय प्रेम र निःस्वार्थ त्यागमा आधारित चलचित्र ‘मेतोग’को छायाङ्कन सम्पन्न भएको छ।
महायोगी मिलारेपाको साधनासँग जोडिएको ऐतिहासिक लाप्चि क्षेत्रमा खिचिएको यस चलचित्रमा त्यहाँका गुफा र मनोरम हिमाली दृश्यहरू समेटिएका छन्। ४ हजार ८ सय मिटरको उचाइबाट खिचिएका दृश्यमा बौद्ध परम्परामा अवलोकितेश्वर, वज्रपाणि र मञ्जुश्री अर्थात् ‘ऋगसुम गोन्पो’का रूपमा पुजिने सात हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमशृङ्खलाहरू पनि कैद गरिएका छन्।
चलचित्रको कथा गुरुप्रति समर्पित र सबै प्राणीप्रति करुणा राख्ने भिक्षु पाल्देन तथा प्रेममा धोका पाएर सङ्कटमा परेकी गर्भवती युवती मेतोगको वरिपरि घुम्छ। मेतोग र उनको गर्भमा रहेको शिशुको जीवन जोगाउन पाल्देन आफ्नो भिक्षु जीवनसमेत त्याग्ने कठिन निर्णयमा पुग्छन्। यही परिस्थितिमार्फत चलचित्रले मानवीय जिम्मेवारी, गुरुभक्ति र निःस्वार्थ करुणाका गहिरा प्रश्नहरू उठाएको छ। मेतोगले जीवनको महत्त्व बुझ्दै आफ्नै खुट्टामा उभिने साहस जुटाउनु पनि कथाको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो।
रविन तामाङको लेखन र कोशिस लोब्साङ वाइबाको निर्देशन रहेको चलचित्रमा रुपेश लामा, रमिला मोक्तान र योगी काल्साङ दोन्डुब लामाको अभिनय छ।
निर्माण टोलीमा सहायक निर्देशक पन्कज सार्कि, छायाकार योन्जन राई, ध्वनि प्राविधिक अजय गुरुङ, सहायक छायाकार सफल रेग्मी र फोकस पुलर कृतिका बयलकोटि रहेका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवहरूलाई लक्षित गरिएको ‘मेतोग’ले बुद्धको करुणाको सन्देश र हिमाली अध्यात्मलाई सिनेमामार्फत विश्वसम्म पुर्याउने उद्देश्य राखेको छ। साथै, नेपालको आध्यात्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदालाई विश्व चलचित्र मञ्चमा परिचित गराउने लक्ष्य पनि लिइएको छ।
‘मेतोग’को छायाङ्कन सम्पन्न : लाप्चिको हिमाली परिवेशमा करुणा, प्रेम र निष्काम त्यागको कथा
बौद्ध दर्शनमा निहित करुणा, मानवीय प्रेम र निष्काम त्यागलाई केन्द्रमा राखेर निर्माण गरिएको चलचित्र ‘मेतोग’को छायाङ्कन आज सम्पन्न भएको छ। रविन तामाङको लेखन तथा कोशिस लोब्साङ वाइबाको निर्देशन रहेको चलचित्रले हिमाली जनजीवन र अध्यात्मको परिवेशमा मानवीय सम्बन्ध तथा जीवनको महत्त्वलाई प्रस्तुत गरेको छ।
चलचित्रमा महायोगी मिलारेपाको साधनासँग जोडिएको ऐतिहासिक लाप्चि क्षेत्रका गुफाहरूलाई क्यामेरामा उतारिएको छ। हिमाली साधना परम्परासँग सम्बन्धित यस क्षेत्रको प्राकृतिक तथा आध्यात्मिक परिवेश चलचित्रको महत्त्वपूर्ण पृष्ठभूमि बनेको छ।
४ हजार ८ सय मिटरको उचाइबाट खिचिएका दृश्यहरूमा सात हजार मिटरभन्दा अग्ला मनोरम हिमशृङ्खलाहरू समेटिएका छन्। बौद्ध परम्परामा अवलोकितेश्वर, वज्रपाणि र मञ्जुश्री अर्थात् ‘ऋगसुम गोन्पो’का रूपमा पुजिने हिमशृङ्खलाका दृश्यहरूले चलचित्रमा हिमाली भूगोलसँगै स्थानीय धार्मिक आस्थालाई पनि स्थान दिएका छन्।
‘मेतोग’को कथाको केन्द्रमा छन्—गुरुप्रति गहिरो श्रद्धा राख्ने भिक्षु पाल्देन र प्रेमसम्बन्धमा धोका पाएर सङ्कटमा परेकी युवती मेतोग। यी दुई पात्रको भेट र उनीहरूका जीवनमा आउने कठिन परिस्थितिमार्फत चलचित्रले करुणा, जिम्मेवारी, गुरुभक्ति र आत्मनिर्भरताका विषयलाई उठाएको छ।
कथाअनुसार, पाल्देन एक निष्ठावान् र गुरुभक्त भिक्षु हुन्। उनको मनमा संसारका हरेक प्राणीप्रति करुणा छ। दैनिक खोलामा पानी लिन जाने क्रममा उनको भेट मेतोगसँग हुन्छ। मेतोग वाङ्दिसँग प्रेममा छिन्। तर चलचित्रमा वाङ्दिको उपस्थिति प्रत्यक्ष रूपमा देखाइँदैन; रातो गलबन्दीमार्फत उनको उपस्थिति र मेतोगसँगको सम्बन्धलाई सङ्केत गरिएको छ।
वाङ्दिबाट धोका पाएपछि गर्भवती मेतोग गहिरो निराशामा पुग्छिन्। उनको जीवन सङ्कटमा परेको देखेपछि पाल्देनका अगाडि कठिन परिस्थिति खडा हुन्छ। मेतोग र उनको गर्भमा रहेको शिशुको जीवन जोगाउने करुणाबाट प्रेरित भएर उनी बच्चाको पिताको जिम्मेवारी स्वीकार गर्ने र मेतोगसँग विवाह गर्ने निर्णयमा पुग्छन्।
यस निर्णयसँगै पाल्देन आफ्नो भिक्षु जीवन त्याग्न र गुम्बा छोड्ने अनुमति माग्न रिन्पोछेसामु पुग्छन्। उनको निर्णयका पछाडि रहेको करुणाको भाव बुझेर रिन्पोछेले सहज रूपमा अनुमति दिनुहुन्छ। कथाको यस मोडले पाल्देनको व्यक्तिगत सङ्कल्पसँगै गुरु र शिष्यबीचको विश्वास तथा समझदारीलाई पनि प्रस्तुत गर्छ।
तर मेतोगसँग गाउँ छोडेर अगाडि बढ्दै गर्दा पाल्देनले आफ्ना वृद्ध र अशक्त गुरुलाई पानीको भाँडो बोकेर आइरहेको देख्छन्। यो दृश्यले उनका पाइला रोकिदिन्छ। एकातिर सङ्कटमा परेकी मेतोगप्रतिको जिम्मेवारी र अर्कोतिर वृद्ध गुरुप्रतिको समर्पणबीच उभिएका पाल्देनको अवस्थाले कथालाई भावनात्मक मोडमा पुर्याउँछ।
पाल्देनको निःस्वार्थ भाव र त्याग देखेर मेतोगले मानवीय प्रेम, करुणा र जीवनको महत्त्वलाई नयाँ ढङ्गले बुझ्न थाल्छिन्। आफ्नो जीवन जोगाउन अघि सरेका पाल्देनलाई उनको धर्म र गुरुभक्तिको मार्गबाट विचलित हुन नदिने सङ्कल्प उनमा जाग्छ। अन्ततः पुरानो सम्बन्धको प्रतीक बनेको रातो गलबन्दी छोड्दै उनी आफ्नै खुट्टामा उभिएर नयाँ जीवन सुरु गर्ने अठोट गर्छिन्।
यसरी चलचित्रले पाल्देनको करुणासँगै मेतोगभित्र विकसित हुने आत्मविश्वास र स्वतन्त्र निर्णयको क्षमतालाई पनि कथाको महत्त्वपूर्ण अङ्ग बनाएको छ। सङ्कटमा परेको जीवनप्रति देखाइएको सद्भावले अर्को व्यक्तिमा बाँच्ने आशा र अगाडि बढ्ने साहस कसरी जगाउन सक्छ भन्ने भाव कथामा जोडिएको छ।
चलचित्रमा रुपेश लामा, रमिला मोक्तान र योगी काल्साङ दोन्डुब लामाको अभिनय रहेको छ। निर्माण टोलीमा सहायक निर्देशक पन्कज सार्कि, छायाकार योन्जन राई, ध्वनि प्राविधिक अजय गुरुङ, सहायक छायाकार सफल रेग्मी तथा फोकस पुलर कृतिका बयलकोटि रहेका छन्।
‘मेतोग’लाई बुद्धको करुणाको सन्देश, मानवीय प्रेम र हिमाली अध्यात्मलाई सिनेमामार्फत व्यापक दर्शकसम्म पुर्याउने उद्देश्यसहित अघि बढाइएको हो। प्राणीप्रति संवेदनशीलता र कल्याणको भावना जागृत गर्नु पनि चलचित्रको प्रमुख उद्देश्य रहेको छ।
प्रतिष्ठित अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवहरूलाई लक्षित गरिएको यस परियोजनाले नेपालको प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै यहाँको आध्यात्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदालाई विश्व चलचित्र मञ्चमा प्रस्तुत गर्ने लक्ष्य राखेको छ। लाप्चिका गुफा, हिमशृङ्खला र साधना परम्पराको पृष्ठभूमिमा बुनिएको मानवीय कथामार्फत ‘मेतोग’ले नेपाली सिनेमाको अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थितिमा योगदान पुर्याउने अभिप्राय लिएको छ।
